Ziyapaşa gazel

GAZEL I ~ ZİYA PAŞA Diyar-ı küfrü gezdim beldeler kâşâneler gördüm Dolaştım mülk-ü İslâmı bütün virâneler gördüm. Müslüman olmayan ülkeleri gezdim, şehirler, gösterişli yapılar gördüm, İslam ülkelerini dolaştım, hep harabeler gördüm. Bulundum ben dahi darüşşifa-yı Babıâli'de Felâtunu beğenmez anda çok divâneler gördüm. Ben Babıali’nin iyileştiren kapısında da bulundum. Orada Eflâtun’u beğenmeyen bir çok kendini bilmezler gördüm. Cihan namındaki bir maktel-i âme yolum düştü Hükümet derler anda bir nice salhaneler gördüm. Dünya adındaki toplu ölümlerin yapıldığı yere yolum düştü. Hükümet derler, orada nice kesim yerleri gördüm. Huzûr-u kûşe-i meyhaneyi ben görmedim gitti Ne meclisler, ne sahbâlar, ne işrethaneler gördüm. Ben meyhane köşesindeki huzuru görmedim gitti. Ne toplantılar, ne içkiler, ne içkili yerler gördüm. Ziya değmez humarı keyfine meyhane-i dehrin Bu işretgeh'te ben çok durmadım ammâ neler gördüm. Ziya, bu dünya denilen meyhanenin sarhoşluğunun başağrısı verdiği keyfe değmez. Bu meyhanede ben çok durmadım ama neler gördüm. GAZEL 2 ~ ZİYA PAŞA Âsâf'ın mikdarını bilmez Süleyman olmayan, Bilmez insan kadrini âlemde insan olmayan. Âsâf’ın değerini Süleyman olmayan bilmez, (Âsâf, Süleyman peygamberin veziridir.) Dünyada insan olmayan insanın değerini bilmez. Zülfüne dil vermeyen bilmez gönül ahvâlini, Anlamaz hal-i perişanı perişan olmayan. (Sevgilinin) Saç lülesine gönül vermeyen gönül hallerini bilmez, Perişan olmayan perişan olanın halinden anlamaz. Rızkına kani olan gerdûna minnet eylemez, Âlemin sultanıdır muhtâc-ı sultân olmayan. Rızkına kanaat eden dünyaya minnet etmez, Sultana muhtaç olmayan dünyanın sultanıdır. Kim ki korkmaz Hakk'tan andan korkar erbâb-ı ukûl, Her ne isterse yapar Hakk'tan hirasan olmayan. Kim ki Hak’tan korkmaz, akıl sahibi insanlar ondan korkarlar, (Çünkü) Hak’tan korkmayan her ne isterse yapar. İtiraz eylerse bir nâdân Ziyâ hamûş olur, Çünki bilmez kadr-i güftârın sühan-dân olmayan. İtiraz ederse bir cahil, Ziya sessiz kalır, Çünkü güzel söz söylemeyen, sözün değerini bilmez. GAZEL 3 ~ ZİYA PAŞA Görmeden âsar-ı Nisanın (1) bahâr elden gider Güller âhir râm olur amma hezar (2) elden gider Nev-civan (3) sevmekte ben piranı (4) ta'yib (5) eylemem Hüsn olur kim seyr ederken ihtiyar elden gider Rızk-ı maksuma (6) kanaattir meali hikmetin Gâh hırs-ı nev-şikâr (7) ile şikâr elden gider Sarban-ı (8) vakt isen hazm eyle zira vakt olur Bir topal merkep belâsiyle katar elden gider Kıllet-i idrakten (9) sanma Ziya'nın gayretin Neylesin kim yer gelir sabr-ü karar elden gider. Ziya Paşa ( 1825 - 1880 ) 1. Asar-ı Nisan: Nisan ayının eserleri (Bahar yağmurları) 2. Hezar: Bülbül 3. Nev-civan: Genç, delikanlı 4. Tayib: Ayıplamak 5. Piran: İhtiyarlar 6. Rızk-ı maksum: Tanrının paylaştırdığı rızık 7. Nev-şikâr: Yeni av 8. Sarban: Kervanbaşı, deveci 9. Kıllet-i idrak: Anlayış noksanlığı, akıl eksikliği.